De ministeriele beschikking geeft in negen paragrafen aan hoe dit gehandhaaft dient te worden. Om dit handhaven te vergemakkelijken is een lijst in bijlage toegevoegd waarin opgesomd staat wat niet toegestaan is. Deze geschriften moeten worden geweerd in kazernes en andere onderkomens gebruikt door de krijgsmacht. Waarschijnlijk dus ook inkwartieringsadressen, alleen is het de vraag hoe dat gecontroleerd werd. Militairen die in het bezit worden aangetroffen van iets uit de lijst of het verspreiden worden geacht schuldig te zijn aan een overtreding tegen de krijgstucht. Verboden geschriften die met de post werden verzonden, zouden moeten worden onderschept door de facteur. Hij moest ze direct aan de commandant, van de eenheid van geadresseerde, overdragen. Grappig is dat verwoord staat dat de geadresseerde mocht beslissen of het stuk vernietigd of met de bestempeling “GEWEIGERD” teruggestuurd kon worden. De geadresseerde militair werd er trouwens ook aan gehouden dat mocht hem iets verbodens worden toegestuurd in een blanco omslag of enveloppe, dat hij dit subiet aan de commandant zou overdragen.
Uiteraard wordt vermeld dat de lijst in de bijlage niet volledig is. Ook andere communistische of revolutionaire geschriften of afbeeldingen waarvan de inhoud of de strekking het doel heeft “den eerbied van den mindere tegenover den meerdere aan te tasten of de krijgstucht te ondermijnen” moeten grondig geweerd worden. Het blijkt tevens dat de compagnies commandanten gemachtigd zijn te controleren wat er zoal onder de militairen in de kazernes e.d. aanwezig is. De angst is blijkbaar zo groot dat er een extra paragraaf wordt opgenomen dat bij constatering van aanwezigheid van enig verbodens ongeacht de omstandigheden “onverwijld” de Minister van Defensie wordt ingelicht. Het belang is zo groot dat direct de hoogste baas ingelicht moet worden. Uiteraard ontbreekt hier de toevoeging niet dat dit via “den hiërarchieken weg” dient te geschieden! De ministrieele beschikking sluit dan ook gepast af dat een eventuele strafrechterlijke vervolging niet is uitgesloten.

Wat is dan zoal verboden?
Uit zijn appèlboekje blijkt dat luitenant Jacobsen van beroep kantoorbediende was. Het hoeft dus helemaal niet te verbazen dat hij de lijst in de bijlage keurig met de hand heeft bijgehouden. Mogelijke heeft hij hier opdracht toe gekregen toen hij lid was van de staf van 12 RMA.
De bijlage met Geschriften, waarvan het in bezit hebben of verspreiden den militairen is verboden, is opgedeeld in twee delen:
I Binnenlandsche geschriften en II Buitenlandsche geschriften:

I Binnenlandsche geschriften

II Buitenlandsche geschriften

Opvallend is met name de nadruk op ‘roode’ literatuur. Uiteraard heeft dit te maken met het feit dat de ministeriele beschikking van 1931 was, dus uit een periode dat het gevaar van (extreem) rechts nog in opkomst was. Maar in feite is de lijst door luitenant Jacobsen bijgehouden tot aan 1940 toe. Ook in dat geval is het aantal rechtse geschriften dat uitdrukkelijk genoemd wordt, uiterst gering. Bij de buitenlandse geschriften wordt het zelfs helemaal niet vermeld. Wel zijn de meest schadelijke zaken uit Duitsland afkomstig. In zoverre klopt het beeld toch wel. De ondermijning van gezag is vanuit een linkse gedachte eerder aan de orde dan vanuit een rechtse. De ondermijning van de Nederlandse staat was echter wel een gevolg van het laatste, zoals de luitenant aan den lijve zou merken in mei 1940.

© Arjen Bosman, 2007


NB
Dit artikel is eerder verschenen in de "Opmars", 12e jaargang, nr. 65, februari 2007. OPMARS is het tweemaandelijkse magazine van de Vereniging Historische Militaria (www.livinghistory.nl).